ขยะจากแผงโซล่าเซลล์ จัดการอย่างไรให้เหมาะสมตลอดอายุโครงการ
โพสต์เมื่อ : 28 ก.ย 2569 เวลา 7:0 น.
ขยะจากแผงโซล่าเซลล์ จัดการอย่างไรให้เหมาะสมตลอดอายุโครงการ
การเลือกผู้ให้บริการไม่ควรพิจารณาเฉพาะช่วงติดตั้ง แต่ควรมองตลอดวงจรชีวิตของระบบ บริษัทติดตั้งโซล่าเซลล์ครบวงจรที่มีแผน O&M การเปลี่ยนอุปกรณ์ และแนวทางจัดการซากแผงเมื่อหมดอายุ จะช่วยให้เจ้าของโครงการวางแผนต้นทุนและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้เป็นระบบมากขึ้น.
ขยะจากการติดแผงโซล่าเซลล์เป็นซากผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์ หรือขยะพิษอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม ข้อมูลปี 2560 มีการคาดการณ์ว่าการติดตั้งแผงโซล่าเซลล์เพื่อผลิตพลังงานไฟฟ้าที่ใช้อย่างแพร่หลายในตอนนี้จะกลายเป็นขยะในวันหน้า เพราะการขยายตัวจากการเปิดรับซื้อไฟฟ้าโซล่าเซลล์จากภาครัฐ (โซล่ารูฟท็อปเสรี) รวมทั้งขยะ “แบตเตอรี่” หรือ energy storage และอุปกรณ์หลักอื่น ๆ อาทิ inverter ที่มีปัญหาต้องจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์เหล่านี้โดยแผนส่งเสริมพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก (AEDP : Alternative Energy Development Plan 2558-2579) จะมีแผงโซล่าเซลล์ที่ติดตั้งรวม 6,000 MW ซึ่งคาดว่าจะมีซากขยะสะสมใน 20 ปีข้างหน้าถึง 7.5 แสนตัน (ประมาณ 36 ล้านแผง) ปัจจุบันมีการติดตั้งแล้ว 2,600 MW (ประมาณ 15 ล้านแผง) และจะกลายเป็นขยะ 5.1 แสนตัน
ปัจจุบันใช้วิธี “ฝังกลบ” ซึ่งถือเป็นวิธีที่ดีที่สุดเท่านั้น แม้ผู้ผลิตจะระบุว่าแผงโซล่ามีอายุการใช้งานประมาณ 25 ปี แต่ในระหว่างกระบวนการผลิตหรือการใช้งานจริง มักจะมีแผงที่ชำรุดหรือเสื่อมคุณภาพเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง เพราะแผงโซล่าเซลล์ในตลาดมีหลายเกรดและคุณภาพต่างกัน ฉะนั้นปริมาณขยะโซล่าจะ “มากกว่า” ที่คาดการณ์ไว้
สำหรับแนวทางจัดการแผงโซล่าที่มีความเป็นไปได้ ได้แก่
(1) คัดแยกด้วยมือ
(2) รีไซเคิล
(3) การบดและเข้าสู่กระบวนการสกัดโลหะออกมาใช้ประโยชน์สูงสุด เช่น เงิน ซิลิคอน อะลูมินัม ตะกั่ว แคดเมียม และอินเดียม ซึ่งสามารถนำไปใช้ในอุตสาหกรรมอื่น เช่น เป็นส่วนประกอบของจอแอลอีดี (LED)
อย่างไรก็ตาม แนวทางในข้อ (2) และ (3) ยังมีปริมาณการดำเนินงานน้อยและไม่คุ้มทุนในปัจจุบัน
นโยบายส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ (โซล่าเซลล์) จำนวน 6,000 MW ภายในปี พ.ศ. 2579 ทำให้มีการประเมินว่าปริมาณซากแผงโซล่าเซลล์สะสมตั้งแต่ พ.ศ. 2545–2559 มีจำนวน 388,347 ตัน และคาดว่าปริมาณซากสะสมถึง พ.ศ. 2563 จะอยู่ที่ 551,684 ตัน หรือประมาณ 18.38 ล้านแผงที่ต้องกำจัด
หากการติดแผงโซล่าเซลล์หมดอายุการใช้งานจำนวนมากและมีการกำจัดอย่างไม่ถูกต้อง จะก่อให้เกิดขยะพิษที่ไม่ควรมองข้าม เพราะสารพิษในซากแผงโซล่าเซลล์สามารถก่อให้เกิดปัญหาต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน รวมถึงก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจกที่เป็นสาเหตุของภาวะโลกร้อน เนื่องจากมีการปล่อยสารคาร์บอนไดออกไซด์และสารไดออกซินจากการเผาที่ไม่ถูกต้อง
การติดตั้งแผงโซล่าเซลล์ยังคงเป็นความหวังของสังคมโลกและสังคมไทย แต่สิ่งสำคัญคือนโยบายและการบริหารจัดการต้องมีความครบวงจร เพราะหากไม่มีระบบจัดการที่ดี ขยะอิเล็กทรอนิกส์จำนวนมหาศาลที่รออยู่ในอนาคตจะกลายเป็นปัญหาที่แก้ไขได้ยาก
ดังนั้น หากต้องการนำข้อมูลในบทความนี้ไปใช้ประกอบการตัดสินใจ ควรประเมินร่วมกับสภาพหน้างานจริง และเลือก บริษัทติดตั้งโซล่าเซลล์ครบวงจร ที่สามารถให้คำแนะนำด้านเทคนิคและขอบเขตงานได้อย่างชัดเจน.